Derivaten: futures en perpetuals
Wat je precies koopt als je een contract opent, waarom er geen levering plaatsvindt en hoe de prijs aan de spotmarkt gekoppeld blijft.
Wat is een derivaat?
Een derivaat is een financieel contract waarvan de waarde is afgeleid van een onderliggende markt, bijvoorbeeld bitcoin. Je koopt niet noodzakelijk de munt zelf. Je positie is een overeenkomst met het handelsplatform of een tegenpartij en wordt afgerekend volgens de contractvoorwaarden.
Daarom moet je naast de richting van de koers ook het contract begrijpen: afwikkeling, collateral, indexprijs, mark price, fees, funding en marginregels.
Futures versus perpetuals
| Kenmerk | Future met vervaldatum | Perpetual |
|---|---|---|
| Einddatum | Ja | Nee |
| Prijsbinding | Convergeert richting spot bij expiratie | Funding en indexmechanisme |
| Periodieke funding | Gewoonlijk niet | Meestal wel |
| Gebruik | Hedge of visie tot een datum | Doorlopende blootstelling |
| Extra risico | Rollover en expiratie | Doorlopende fundingkosten |
Waarom blijft een perpetual dicht bij spot?
Een beurs berekent doorgaans een indexprijs uit meerdere spotmarkten. De mark price gebruikt die index en andere parameters om onnodige liquidaties door een korte uitschieter in het eigen orderboek te beperken. Fundingbetalingen stimuleren vervolgens de dure kant van de markt om posities af te bouwen en de goedkope kant om posities te openen.
Bij positieve funding betalen longs doorgaans aan shorts; bij negatieve funding gebeurt het omgekeerde. De precieze formule, intervallen en limieten verschillen per contract en kunnen wijzigen.
Lineair, inverse en collateral
- Lineair contract: waarde en resultaat worden doorgaans in een stablecoin berekend. De rekensom is overzichtelijker, maar je hebt ook stablecoinrisico.
- Inverse contract: collateral en resultaat luiden in de cryptomunt. Je onderpand verandert dus zelf in waarde.
- Cross margin: meerdere beschikbare saldi kunnen een positie ondersteunen; een verlies kan daardoor meer van je account raken.
- Isolated margin: margin is aan één positie toegewezen, maar een slechte configuratie kan nog steeds tot volledig verlies van die margin leiden.
Voorbeeld zonder en met hefboom
Stel dat je €1.000 als margin gebruikt voor een lineaire long van €5.000. Je effectieve hefboom is 5×. Een daling van 2% in de contractwaarde betekent ongeveer €100 verlies vóór fees en funding: 10% van je margin. Een stijging van 2% werkt hetzelfde in de andere richting. Hefboom verandert dus niet de marktbeweging, maar wel hoeveel die beweging op je kapitaal weegt.
De liquidatieprijs is niet simpelweg '100 gedeeld door de hefboom'. Onderhoudsmarge, fees, mark price, risicolimieten en extra margin beïnvloeden het echte niveau.
Basis en contango/backwardation
De basis is het verschil tussen de derivatenprijs en de spotprijs. Noteert een future boven spot, dan spreekt men vaak van contango; onder spot van backwardation. Basis kan informatie geven over vraag naar leverage, hedging en tijd tot expiratie, maar is geen zelfstandig koop- of verkoopsignaal.
Belangrijkste risico's
- Liquidatie: de beurs sluit de positie wanneer margin onvoldoende wordt.
- Funding: een positie kan duur worden terwijl de koers nauwelijks beweegt.
- Basisrisico: contract en spot bewegen niet exact gelijk.
- Platformrisico: storingen, gewijzigde marginregels of tegenpartijproblemen.
- Slippage: stop- en liquidatieorders kunnen in snelle markten slechter uitvoeren.
- Collateralrisico: het onderpand kan tegelijk met de positie dalen.
Checklist vóór een derivatentrade
- Welk contracttype en welke settlementmunt gebruik je?
- Wat zijn tick size, contractgrootte en minimumorder?
- Welke prijs activeert stops en liquidatie: last, index of mark price?
- Hoeveel funding betaal of ontvang je, en wanneer?
- Gebruik je isolated of cross margin?
- Wat verlies je bij je stop, inclusief fees en verwachte slippage?
- Wat gebeurt er als de beurs tijdelijk onbereikbaar is?
Samenvatting
Perpetuals maken long- en shortblootstelling eenvoudig, maar voegen meerdere bewegende onderdelen toe die spot niet heeft. Begrijp eerst de contractdetails en reken het verlies bij de stop uit. De liquidatieprijs is een noodgrens van het platform, geen vervanging voor je eigen risicoplan.
Lees hierna hefboom, margin en liquidatie en funding rate en basis.